ผงเข้าตาตนเองเอาออกลำบาก
บางเรื่องรู้ก็ทำไม่ได้ เช่นคนรู้กฎหมาย
เวลาเป็นควาามยังต้องจ้างทนาย
เหมือนผงเข้าตาต้องให้คนอื่นช่วยเอาออก

ผีบ้านไม่ดี ผีป่าก็เข้า
คนภายในเลวย่อมชักจูงให้คนภายนอกเข้ามากวน

ผู้ดีเดินตรอก ขี้ครอกเดินถนน
ผู้ดีสงบเสงี่ยม ขี้ข้าโอ่อ่าเพราะมีอำนาจ

ผู้ดีว่าขี้ข้าพลอย
นายว่ากล่าวกัน ตัวเป็นผู้น้อยพลอยว่าด่าบ้าง

ผิดฝาผิดตัว                 ให้คนไม่เหมาะสมกับสิ่งที่จะทำ

ผิดพ้องหมองใจ           โกรธเคือง

ผักชีโรยหน้า               ทำดีเพียงผิวเผิน

ผ้าขี้ริ้วห่อทอง              คนมั่งมีแต่ทำตนซอมซ่อ

แผ่นดินไม่ไร้เท่าใบพุทรา
สิ่งที่ต้องการจะใช้ประโยชน์ย่อมมีอยู่เสมอ

ฝนทั่งให้เป็นเข็ม
สอนให้มีความเพียร ทั่งเป็นเหล็กก้อนใหญ่
ผู้ใช้ความเพียรพยายามยังฝนเป็นเข็มได้

ฝากเนื้อไว้กับเสือ                 หมายถึง ให้ระวังเสือจะกินเนื้อเสีย

ใฝ่ร้อนจะนอนเย็น ใฝ่เย็นจะเข็ญใจ
ใฝ่ร้อน คือให้ขยันมานะบากบั่นทำการงานจะสุขสบาย
ภายหน้า
ใฝ่เย็นคือเกียจคร้านเสียแต่ต้นจะยากจนในภายหน้า

พกหินดีกว่าพกนุ่น                   สอนให้หนักแน่น หินหนัก นุ่นเบา

พระศุกร์เข้าพระเสาร์แทรก        มีทุกข์สองประการในเวลาเดียวกัน

พลั้งปากเสียศีล พลั้งตีนตกต้นไม้
สอนให้สำรวม อย่าพูดอะไรทำอะไร โดยไม่ระวัง

พอแย้มปากก็เห็นไรฟัน           รู้เสียแต่แรกว่าจะพูดอะไร

พายเถิดพ่อพาย ตลาดจะวาย สายบัวจะเน่า
สอนให้ขยันตื่นแต่เช้าแล้วรีบทำงาน
มิฉะนั้นจะหมดโอกาส ของจะเสีย

พึ่งจมูกคนอื่นหายใจ              อาศัยคนอื่นเสมอ ไม่ช่วยตัวเอง

พึ่งลำแข้งตนเอง                   ทำทุกอย่างด้วยตัวเอง ไม่พึ่งใคร

พูดดีเป็นเงินเป็นทอง               พูดได้ประโยชน์

พูดดีเป็นศรีแก่ตัว พูดชั่วปราชัย
พูดดีได้ความสรรเสริญ พูดชั่วเป็นอันตราย

พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง
สอนให้ระวังคำพูด คือบางทีพูดไม่มีประโยชน์
นิ่งไว้ได้ประโยชน์กว่าเช่นพูดถึงความลับของชาติ

เพชรตัดเพชร              ฉลาดเท่ากัน โกงทันกัน แก้แค้นสมกัน

แพ้เป็นพระชนะเป็นมาร          ยอมแพ้แล้วสงบ หากชนะถูกเขาแก้แค้น

พายเรือในอ่าง                      พูดหรือทำอะไรวกวน